2019 թվականի նոյեմբեր 25-26, ՅՈՒՆԻՍԵՖ Հայաստանի ֆինանսավորմամբ իրականացվող «Հաշմանդամության սահմանման գործիքների ու մեթոդաբանության ներդաշնակեցում և հաշմանդամություն ունեցող երեխաների մասին միջոլորտային տեղեկատվության փոխանակման և տվյալների կառավարման համակարգի ձևավորում» ծրագրի շրջանակում «Անի Գրանտ Հոթել» հյուրանոցում տեղի ունեցավ «Անձի ֆունկցիոնալության գնահատման համակարգի ներդրման գործընթացում ներգրավված գերատեսչությունների միջև ֆունկցիոնալության գնահատման և ծառայությունների տրամադրման համակարգման նպատակով տեղեկատվության փոխանակում» աշխատանքային քննարկումը: Աշխատանքային քննարկման հիմնական նպատակներն էին.
Անձի ֆունկցիոնալության գնահատման համակարգի ներդրման համատեքստում երեխաների և չափահասների ֆունկցիոնալության գնահատման և տրամադրվող ծառայությունների համակարգման նպատակով ՀՀ ԱՍՀՆ, ՀՀ ԱՆ և ՀՀ ԿԳՄՍՆ միջև քննարկել և համաձայնություն ձեռք բերել.
- տեղեկատվության փոխանակման ընթացակարգերի,
- փոխանակման ենթակա տեղեկատվության բովանդակության, ձևաչափի, ժամկետների և անհրաժեշտ ռեսուրսների վերաբերյալ:
Ինչպես նաև հստակեցնել տեղեկատվության փոխանակման համար պատասխանատուներին։
Աշխատաժողովի ամփոփ հաշվետվություն
Բացման խոսքով հանդես եկան ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար տկն Բաթոյանը, Հայաստանում ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի ներկայացուցիչ Տանյա Ռադոչայը և Հայաստանում ՄԱԶԾ մշտական ներկայացուցչի տեղակալ Միհաելա Ստոյկոսկան: Նրանք կարևորեցին ԱՀԿ ՖՄԴ հիման վրա ներդրվող անձի ֆունկցիոնալության գնահատման համակարգի ներդրման գործընթացը և ողջունեցին կլոր-սեղան քննարկման նախաձեռնությունը՝ «Նոր որակ է ձեռք բերվում, երբ մարդիկ հանդիպում և կիսում են իրենց գաղափարները: Գործընկերությունը հաջողության գրավականն է»:
ՀՀ ԱՍՀՆ ներկայացրեց Անձի ֆունկցիոնալության գնահատման համակարգի ներդրման առաջընթացը, հրատապ հարցերը և հետագա քայլերը: Այնուհետև ներկայացվեցին Հայաստանում հաշմանդամություն ունեցող երեխաների վերաբերյալ տվյալների առկայությունը և տվյալների փոխանակման բացերը, Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիքի գնահատման արդյունքների արձանագրման գործող և առաջարկվող մեթոդների համեմատությունը:
Երկօրյա աշխատանքային քննարկումների ընթացքում ՀՀ ԱՍՀՆ, ԿԳՄՍՆ և ԱՆ ներկայացուցիչները ներկայացրեցին edisability և ԿԱՊԿ գնահատման տեղեկատվական համակարգերի և e-health տեղեկատվական համակարգի հիմնական գործառույթները և հետագա զարգացումները: Քննարկվեցին տվյաների փոխանակման հնարավորությունները, լուծում պահանջող խնդիրները, իրավական դաշտում անհարժեշտ փոփոխությունները և համագործակցության շրջանակները:
Հանդիպման մասնակիցները նշեցին, որ ԷԿԵՆԳ-ը շատ հեշտացրել է միջգերատեսչական տեղեկատվության փոխանակման հարցը:
ՀՀ ԱՍՀՆ և ՀՀ ԿԳՄՍՆ միջև քննարկումների արդյունում արձանագրվեցին.
Լուծում պահանջող խնդիրներ.
- Հստակեցնել և համապատասխանեցնել կիրառվող հասկացություններն ու տերմինները, որպեսզի բոլոր համակարգերում օգտագործվի նույն տերմինաբանությունը:
- Իրայանացնել գնահատման գործիքների և մեթոդների վալիդացիա:
- Իրայանացնել ԿԱՊԿ գնահատման գործիքների վերանայում, ֆունկցիոնալության նկարագրի ձևի հաստատում;
- ՄՀԱԿ-ը ունի e կոդերի գնահատման հստակեցման աջակցության կարիք:
- Անհրաժեշտ է երեխայի գործունեության և մասնակցության d-կոդերը գնահատող գործիքների վերանայում և վալիդացիա;
- Երեխայի բժշկական փաստաթղթերը կամ աշխտորոշումը, հաշմանդամության մասին տեղեկատվությունը հասանելի լինի կրթական համակարգին, սակայն պահպանվի էթիկայի և անձնական տվյալների գաղտնիությունը:
Իրավական ակտեր.
- Կատարել փոփոխություններ «Հանրակրթության մասին» ՀՀ օրենքում՝ համապատասխանեցնելով կրթական համակարգում երեխայի ԿԱՊԿ կարիքի գնահատման արդյունքների արձանագրման հետ, ֆունկցիայի սահմանափակումների փոխարեն ներդնել ֆունկցիոնալության սահմանափակում;
- Հստակեցնել ֆինանսավորման բարձրացված չափաքանակը, ըստ ծառայությունների և կարիքի, անհրաժեշտության դեպքում մշակել նոր կարգ:
- Հստակեցնել իրավական ակտերում գնահատված կոդերի վաղեմության հարցը:
- Դիտարկել միջգերատեսչական հարթակում որոշումների ընդունումը ոչ միշտ հիերախիայով կազմակերպելու, այլ նաև հորիզանական տարբերակով իրականացնելու հնարավորությունները:
Տեղեկատվության փոխանակում.
- Կրթական համակարգին անհրաժեշտ է.
- տեղեկատվություն երեխայի ֆունկցիոնալության սահմանափակման աստիճանի, սահմանման ժամկետի, վերագնահատման օրվա մասին՝ նրա ԱՈՒՊ-ը ճիշտ մշակելու համար;
- տեղեկատվություն երեխային, ծառայությունների անհատական ծրագրով երաշխավորված միջոցառումների, աջակցող պարագաների, ինչպես նաև ստացած ծառայությունների մասին (Երեխայի բացահայտված կարիքը փոխանցել ծառայությունը մատուցող գերատեսչություն – ապահովել հետադարձ կապի հարցը):
- Անձի ֆունկցիոնալության գնահատման համակարգին անհրաժեշտ է.
- ԿԱՊԿ անցած 3-18 տարեկան երեխաների կրթական հաստատության տվյալները, ԿԱՊԿ գնահատման սկիզբը, ավարտը, եզրակացությունը, գնահատում իրականացնող թիմի կազմը, ԱՈՒՊ-ը, ֆունկցիոնալության գնահատման բնութագիրը և դիտարկվող ժամանակաշրջանում տրամադրված ծառայությունները:
- 18-25 տարեկանների կրթական հաստատության տվյալները, Ուսուցման կազմակերպման համար անհրաժեշտ պայմանները՝ կարիքը և առկայությունը (Բրայլյան գրքեր, հարմարեցված միջավայր, հարմարեցված ուսուցման գործընթաց և այլն):
Քննարկումների արդյունքում որոշվեց.
- Մասնակիցներին տրամադրել Կիպրոսի փորձից ստացված գործիքների ցանկը;
- Մշակել յուրաքանչյուր ոլորտին անհրաժեշտ տվյալների մանրամասն ցանկը և ներկայացնել մասնակիցներին, որից հետո կազմակերպել լրացուցիչ քննարկում հստակեցնելու ներկայացված տվյալների փոխանակման հնարավորությունները, ժամկետները, պատասխանատուներին ու գործընթացների օպտիմալացումը:
ՀՀ ԱՍՀՆ և ՀՀ ԱՆ միջև միջև քննարկումների արդյունում արձանագրվեցին.
- e-health տեղեկատվական համակարգի մշակումը մեծ առաջընթաց է գրացնել, ներդրվում է ՀՄԴ-10, ՀՄԴ-10 PCS և LOINC կոդավորման համակարգեր: Մշակվել է առաջիկա 3 տարիների զարգացման ծրագիր, որի ընթացքում ամբողջ առողջապահական համակարգի տեղեկատվությունը հասանելի կլինի առ-ցանց: Յուրաքանչյուր քաղաքացի կունենա իր էջը և կարող է մուտք գործել նույնականացման քարտի միջոցով:
- e-health համակարգը պատրաստ է տեղեկատվություն փոխանակել, եթե հստակեցվի պահանջվող տեղեկատվությունը և քննարկվեն հնարավորություններն ու հասանելության ժամկետները համապատասխան մասնագետների հետ։
Տեղեկատվության փոխանակում.
- Անձի ֆունկցիոնալության գնահատման համակարգին անհրաժեշտ է.
- 0-2 տարեկան երեխաների վերաբերյալ e-health համակարգում առկա ամբողջ տեղեկատվությունը:
- Ուղեգիր հաշմանդամության գնահատման համար, որը ներառում է անձի հիվանդության պատմությունը, օբյեկտիվ զննման արդյունքները, նյարդաբանական վիճակը, հենաշարժական համակարգը, լաբորատոր և գործիքային հետազոտությունների արդյունքները, հիմնական հիվանդությունը (ըստ ՀՄԴ կոդերի, ֆունկցիայի խանգարման տեսակը և աստիճանը), ուղեկցող հիվանդությունները (ըստ ՀՄԴ կոդերի, ֆունկցիայի խանգարման տեսակը և աստիճանը):
- Տեղեկատվություն ԾԱԾ-ով առողջապահական միջոցառումների մասով իրականացված ծառայությունների մասին:
- Առողջապահության համակարգին անհրաժետ է.
- տեղեկատվություն անձի ֆունկցիոնալության սահմանափակման աստիճանի, սահմանման ժամկետի, վերագնահատման օրվա մասին:
- տեղեկատվություն անձի ժամանակավոր անաշխատունակության մասին:
Քննարկումների արդյունքում որոշվեց.
- Մշակել յուրաքանչյուր ոլորտին անհրաժեշտ տվյալների մանրամասն ցանկը և ներկայացնել մասնակիցներին, որից հետո կազմակերպել լրացուցիչ քննարկում հստակեցնելու ներկայացված տվյալների փոխանակման հնարավորությունները, ժամկետները, պատասխանատուներին ու գործընթացների օպտիմալացումը:
- Առողջապահության ազգային ինստիտուտը ՀՀ ԱՍՀՆ-ին կարող է հնարավորություն տալ դիտելու e-health համակարգի փորձնական մոդուլը:
- Կազմակերպել հանդիպում-քննարկումներ Առողջապահության ազգային ինստիտուտում ձևավորված ՀՄԴ-ՖՄԴ աշխատանքային խմբի հետ, հստակեցնելու հետագա ավելի արդյունավետ աշխատանքի հնարավորությունները և ժամկետները:
