Դոնոր՝ ՄԱԶԾ
Տևողությունը՝ 2021թ. փետրվար – մարտ
Կարիքների համապարփակ գնահատման հիմնական նպատակն էր բացահայտել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում վերջերս տեղի ունեցած ռազմական գործողությունների հետևանքով անդամահատված զինծառայողների բժշկական և սոցիալական կարիքները: Ծրագիրը նպատակ ունի նաև նախանշել համապատասխան ծառայությունների այն համապարփակ փաթեթը, որը պետք է նրանց տրամադրվի։
Գնահատման նման նախաձեռնության անհրաժեշտությունը կարևորվել է պատերազմում կրած պարտությունից հետո ՀՀ վարչապետի հրապարակած՝ Հայաստանի վերականգնման գործողությունների վեցամսյա ճանապարհային քարտեզում:
ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի հայաստանյան գրասենյակը, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության խնդրանքով վերջինիս աջակցության փաթեթ է տրամադրել՝ «Ավելի ուժեղ ծառայություններ՝ հավասար մասնակցության և ներառական զարգացման համար» ծրագրի շրջանակում։ Կարիքների գնահատումն իրականացվել է՝ օգտագործելով հաշմանդամության սահմանման, իրավունակության սահմանման և ծառայությունների մատուցման վերաբերյալ նոր մոտեցումը:
Այդ պատճառով, «Ի.Էս.Այ Խորհրդատվական խումբ» ՀԿ-ի հետ պայմանագիր է կնքվել՝ Երևանում և Հայաստանի 10 մարզերում, ինչպես նաև Արցախում կարիքների գնահատման հարցում բազմամասնագիտական թիմերին (ԲՄԹ) նյութատեխնիկական աջակցություն ցուցաբերելու համար:
Որոշվել է, որ պատերազմում վիրավորում ստացած/տուժած շուրջ 150 մարդ պրոթեզավորման կարիք ունի՝
– ժամկետային և (կամ) պայմանագրային զինծառայողներ՝ շարքայիններ և սպաներ,
– ոստիկանության և Ազգային անվտանգության ծառայության աշխատակիցներ,
– փրկարարներ
– զորակոչիկներ/նորակոչիկներ,
– կամավորներ:
Կարիքների գնահատումն իրականացնելու համար ձևավորվել է բազմամասնագիտական երկու թիմ՝ բաղկացած տարբեր մասնագետներից՝ օրթոպեդ, ֆիզիոթերապևտ, էռգոթերապիստ և այլք:
Բազմամասնագիտական թիմերն իրականացրել են հնարավոր շահառուների կարիքների գնահատում` տեղում/տուն կատարած այցերի միջոցով: Դրանց ընթացքում հատուկ ուշադրություն է դարձվել, որ գործընթացը թափանցիկ և անկողմնակալ լինի, իսկ մասնակիցները կարողանան իրենց կարծիքն ազատորեն արտահայտել։ Միաժամանակ երաշխավորվել է նրանց տրամադրած տեղեկատվության խիստ գաղտնիությունը:
Հիմնական բացահայտումներ, փաստեր և թվեր
– Բազմամասնագիտական թիմերը 141 այց են կատարել և վիրավորում ստացած (տուժած) 112 անձանց գնահատել (հետևյալ հաշվարկով՝ մեկ գնահատման վրա ծախսվում է 1,5-2 ժամ և օրական կատարվել է 4 գնահատում): Հարցազրույցի և կարիքների գնահատման միջին տևողությունը մեկ անձի համար կազմել է 1,5 ժամ:
– Կարիքների գնահատման հետազոտությունը թույլ է տվել պարզել մասնակիցների անդամահատումների տեսակը և նկարագրել համապատասխան պրոթեզի տեսակի որոշման համար անհրաժեշտ մանրամասները:
– Բազմամասնագիտական թիմերը գնահատել են տուժած շահառուների՝ աջակցող պարագաներ ունենալու կարիքները՝ նպատակ ունենալով բարելավել նաև անձի աշխատունակությունը:
– Կարիքների գնահատումը բացահայտել է օրենսդրական որոշ բացեր:
– Վիրավորում ստացածներին անհրաժեշտ է անհապաղ հոգեբանական աջակցություն տրամադրել։
– Զգալի աշխատանք պետք է կատարվի մարդու իրավունքների վերաբերյալ հասարակության տեղեկացվածության մակարդակը բարձրացնելու համար: Այդ նպատակով մեծապես խորհուրդ է տրվում հասարակության իրազեկման մակարդակի բարձրացմանն ուղղված համակարգված և հետևողական միջոցառումներ իրականացնել: